Біз туралы Іс шаралар Ресурстар Жаңалықтар Оқыту Байланыс
Жаңалық

Мектепке дейінгі білім беруді қаржыландыру: 2021 жылы ЖІӨ-нің 0,5%-ы

14 тамыз 2026 Оқу уақыты: 1 мин

Экономикалық зерттеулер институтының деректері бойынша, 2021 жылы мектепке дейінгі білім беруге 337,08 млрд теңге, яғни ЖІӨ-нің 0,5%-ы жұмсалған. Халықаралық бағдарлар айтарлықтай жоғары.

Экономикалық зерттеулер институтының 2023 жылғы 3 шілдедегі талдауында келтірілген басқа деректер де саланың жағдайын сипаттайды: 0–6 жастағы балаларды жалпы қамту 2021 жылы 52,8% болды; кезек 283 637 бала (1–6 жастағылардың 11%-ы); мемлекеттік балабақшалар саны 2016–2021 жылдары 16,3%-ға азайды (7 074-тен 5 898-ге); мектепке дейінгі педагогтердің 65,5%-ы тиісті білімге ие болды және 51,3%-ы біліктілік санатына ие болмады.

Халықаралық бағдарларды нақты атау керек. ЮНИСЕФ-тің Инноченти зерттеу орталығы 2008 жылғы 8-ші есебінде ерте балалық шақ қызметтеріне ЖІӨ-нің кемінде 1%-ын жұмсауды ең төменгі бағдар ретінде ұсынды — бұл экономикасы дамыған елдер үшін белгіленген бағдар. 2019 жылғы «A World Ready to Learn» баяндамасында ЮНИСЕФ үкіметтерді ұлттық білім бюджетінің кемінде 10%-ын мектепке дейінгі білім беруге бөлуге шақырды; 2017 жылғы дүниежүзілік орташа көрсеткіш 6,6% болған.

«Асыл Ұрпақ» тұжырымдамасында қаржыландыруды ЖІӨ-нің 1–2%-ына жеткізу мақсаты қойылған. Тұжырымдама бұған қол жеткізудің бірнеше жолын көрсетеді: мемлекеттік-жекешелік әріптестік механизмі арқылы қаржыландыру әдістемесіне өзгерістер енгізу; мемлекеттік қаржыландыру жеткіліксіз болған жағдайда халықаралық даму институттарымен бірлесіп бюджеттен тыс нарықтық құралдарды — мамандандырылған траст және жинақ қорларын, кооперативтерді — дамыту; мектепке дейінгі ұйымдарды салатын немесе қайырымдылық негізінде қаржыландыратын кәсіпорындарға салықтық жеңілдіктер тетігін әзірлеу.